EU nadert akkoord over terugkeer van migranten

BRUSSEL — De EU nadert een plan dat is ontworpen om het aantal afgewezen asielzoekers dat de EU verlaat te verhogen.

Omschreven door Migratiecommissaris Magnus Brunner als het "ontbrekende stuk" van plannen om het EU-migratiebeleid te verscherpen, zullen onderhandelaars van de Raad, het Parlement en de Commissie naar verwachting een akkoord bereiken in een laatste onderhandelingsronde op woensdag.

Het percentage afgewezen asielzoekers dat de EU verlaat ligt rond de 20 procent, volgens cijfers aangehaald door de Europese Commissie, hoewel recente Eurostat-cijfers het boven de 25 procent plaatsen.

"Mensen die niet het recht hebben om in de Europese Unie te blijven, moeten effectief worden teruggestuurd," zei Brunner tegen POLITICO. "De nieuwe regels geven ons meer controle over wie naar de EU kan komen, wie kan blijven en wie moet vertrekken. Dit is wat EU-burgers verwachten, en dat is wat wij moeten leveren."

Een strenger migratiebeleid is een mainstream standpunt geworden door heel Europa, als onderdeel van een bredere rechtse verschuiving, en het lage niveau van terugkeer is een belangrijk gespreksonderwerp geworden van politici die pleiten voor hardere maatregelen. Op EU-niveau is het verhogen van het aantal uitzettingen een centraal onderdeel van pogingen om meer controle te krijgen over wie de buitengrenzen van de EU oversteekt.

Als er woensdag wordt ingestemd, zouden er strengere regels komen voor het omgaan met mensen die als een veiligheidsbedreiging worden beschouwd, evenals de mogelijkheid van detentie en langdurige inreisverboden. Er zouden ook sancties komen voor mensen die niet meewerken en bevoegdheden om de woningen van mensen te doorzoeken.

De wet zou landen ook de mogelijkheid geven om mensen die opdracht hebben gekregen het EU-grondgebied te verlaten naar "terugkeercentra" buiten de EU te sturen.

Brunner en nationale migratieministers hebben ze een "innovatieve oplossing" voor de migratie-uitdagingen van de EU genoemd.

Duitsland en Nederland willen tegen eind 2026 plannen voor dergelijke centra op papier hebben. Italië heeft al centra in Albanië gebouwd om aanvragen te verwerken en afgewezen asielzoekers terug te sturen, hoewel zijn plannen zijn vastgelopen in juridische procedures.

Maar ngo's zeggen dat deze centra het risico lopen wetteloze offshore-detentiecentra te worden. Het gebrek aan details over waar de centra zullen worden geplaatst en wie er toezicht op zal houden "riskeert de deur open te laten voor machtsmisbruik, schendingen van de mensenrechten en nog meer wanorde aan de grenzen van Europa," zei Imogen Sudbery, uitvoerend directeur van de ngo International Rescue Committee Belgium.

De geplande hervormingen hebben het Europees Parlement verdeeld, waarbij de centrum-rechtse Europese Volkspartij (EVP) de onderhandelingspositie van het Parlement veiligstelde voorafgaand aan de gesprekken met de steun van rechtse groepen in plaats van haar traditionele centristische partners. Er was verdere verontwaardiging toen werd gemeld dat rechtse groepen hun standpunt hadden gecoördineerd in een WhatsApp-groep.

Dat heeft het migratieplan een bliksemafleider gemaakt voor woede over de bereidheid van de EVP om meerderheden te smeden met partijen aan de rechterkant, die lang buiten de Europese besluitvorming zijn gehouden.

Frans Groen Europarlementslid Mélissa Camara riep het Cypriotische voorzitterschap van de Raad, dat de gesprekken leidt, op "tot bezinning te komen en niet de historische en onvergeeflijke fout te maken van het sluiten van een schandelijk akkoord met de extreemrechtse politieke groepen in het Europees Parlement."

Maar voorstanders van de plannen betogen dat een functionerend migratiesysteem vereist dat mensen zonder recht om in de EU te blijven worden verwijderd.

"Wij blijven toegewijd aan het tot stand brengen van een robuuste, veiligheidsgericht en operationele Terugkeerverordening die de lage terugkeercijfers van Europa aanpakt," zei de onderhandelaar voor de rechtse Europese Conservatieven en Hervormers-groep, de Zweed Charlie Weimers.

Resterende openstaande vragen zijn onder meer of de banden met niet-EU-entiteiten zoals de Taliban in Afghanistan gehandhaafd moeten worden; of landen gevraagd zullen worden terugkeerbesluiten van andere landen te erkennen; en wanneer de hervorming zal worden ingevoerd.

Als er woensdag een akkoord wordt bereikt, zal de tekst nog de goedkeuring van de Raad en het Parlement nodig hebben.

Gerardo Fortuna droeg bij aan de berichtgeving.