Historische stap: speciaal tribunaal opgericht om Rusland te berechten voor agressie tegen Oekraïne

Zesendertig landen en de Europese Unie hebben donderdag formeel ingestemd met de oprichting van een speciaal tribunaal dat de Russische agressie tegen Oekraïne strafrechtelijk moet vervolgen. Het initiatief werd genomen door de Raad van Europa en de Oekraïense regering.

Het nieuwe hof krijgt als specifieke taak het zogeheten 'misdrijf van agressie' te berechten — het hoogste misdrijf in het internationaal recht, dat betrekking heeft op het onwettig gebruik van gewapend geweld door een staat tegen een andere soevereine staat. Daarmee kan het tribunaal in theorie Russische staatshoofden en militaire leiders, inclusief president Vladimir Poetin, voor de rechter brengen.

Het Internationaal Strafhof in Den Haag heeft weliswaar al een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen Poetin, maar dat heeft betrekking op oorlogsmisdaden — de deportatie van Oekraïense kinderen. Een tribunaal voor agressie vult die leemte op, omdat het ICC geen jurisdictie heeft over het misdrijf van agressie wanneer de betrokken staat geen lid is van het Statuut van Rome, zoals Rusland.

Oekraïne en zijn internationale bondgenoten zien de oprichting van de rechtbank als een cruciale stap naar gerechtigheid en als politiek signaal dat de internationale gemeenschap de invasie, die begon in februari 2022, niet straffeloos laat passeren. Kyiv noemde de dag 'historisch'.

Details over de zetel, de samenstelling en de bevoegdheden van het tribunaal worden in de komende maanden uitgewerkt. De Europese Unie speelt een centrale rol als mede-initiatiefnemer en financier van de nieuwe instelling.